or®mtmZD0uswJh
pD;yGm;a&;vkyfief;rsm;pGmudk atmifjrifpGm pGrf;aqmifEdkifwJhpD;yGm;a&;orm;?
atmifjrifwJh tm;upm;orm;? enf;jypwJh vkyf aqmiforQudpöwdkif;rSm
atmifjrifrI &&Sd atmifBudK;pm;cJhNyD; vuf&Sdumv rSm
0goemygwJh pmay vkyfief;rSm BuD;rm;wJh atmifjrifrI&&Sdatmif
aqmif&Guf&if; vlrIa&;? bmoma&; vkyfief;awGudk
wwftm;oa&GU vkyf aqmifaeolu rHk&GmNrdKU? t"dywd pmayESifhpma&;ud&d,m
jzefYcsda&;ydkif&Sif OD;wif0if;jrifhjzpfygw,f/
touf 25 ESpft&G,fu pmtkyf tiSm;qdkifvkyfief;eJY pD;yGm;a&;avmuudk
pwif0ifcJh&mu atmifjrifrI wpfckudk wnfaxmifEdkifcJhygw,f/
]]uRefawmhb0rSm yxrqHk;vkyfwJh tvkyfu pmtkyftiSm; qdkifvkyfief;
yg/ t"dywdpmayvdkY udk,fwdkifrSnfhcJhygw,f/ rHk&GmNrdKU
&yfuGufwdkif;rSm pmtkyfqdkifBuD;awG&SdNyD; pmtkyfrsKd;pHk
wifMuygw,f/ naeydkif;qdk pmtkyf qdkifoGm;Muwm[m rHk&GmNrdKU&JU
r*Fvm&SdwJh naecif;pwdkifwpfckygyJ/ tJ'Dwkef;u pmzwfy&dowfawGu
tckqdk&if e,fy,ftoD;oD;rSm t"dywd awGjzpfaeygNyD/
]]0goemygwJh pD;yGm;a&;vkyfief;rdkY aysmfaysmf&Tif&TifeJY
b,favmufyifyef;ygap wufwuf<u<ueJY atmifjrifatmif vkyfEdkifcJhw,f/
wpfvwpfcg eH&Huyfpmapmif? wpfESpfwpfcg pmñGefY? 0w¬Kwdk?
umwGef;? pmpDpmuHk;NydKifyGJawG vkyfcJhw,f/ vifr,m;ESpfa,muf pmtkyfcsKyf
enf;rsKd;pHkudk pepfwus wwfajrmuf atmifoifNyD; wufnDvufnD csKyfcJh
Muwm nrdk;csKyfxd vufrvnf atmifygyJ/
]]pma&;q&mr ,k0wDcifpdefvdIif&JU 0w¬Ktopfwpftkyfudk
10 tkyf avmuf0,fwif&wJhtxd iSm;cJh& wm? emrnfBuD;umwGef;
pmtkyf awG&JU rsufESmzHk;awGudk oHk;xyfom; oifykef;ay:rSm
ajrjzLcJa&mifpHkeJY udk,fwdkif yHkqGJNyD; aMumfjimcJhwmawG
u trSwfw&ygyJ/
]]pma&;q&mBuD;awG&JU emrnf ausmfpmtkyfawG? wufusrf;awG?
bmomjyefpmtkyfawGpwJh pmtkyf rsKd;pHkudk pmzwf0goemygawmh qdkifrSmwif&if;
udk,fwdkifzwfNyD; pmtkyf iSm;wJholawGudk pdwf0ifpm;atmif ajymjyNyD;
pmzwfjzpfatmif ñTef;ay; cJhw,f}} vdkY pD;yGm;a&;vkyfief;
b0 tpudk OD;wif0if;jrifhu ajymygw,f/
'DaemufrSm ]oD&d&wemy&dabm*} qdkNyD; y&dabm*a&mif;0,fa&;
vkyf ief;udk vkyfudkifcJhygw,f/ y&dabm* vkyfief;rSmvnf; rHk&GmNrdKU&JU
emrnf taumif;qHk; oHk;qdkifwef;xJ0ifEdkif atmif aqmif&GufEdkifcJhygw,fwJh/
pmtkyftiSm;qdkif? Avmpmtkyf csKyfvkyfief;? bufx&D tm;oGif;
vkyfief;? jrefrmaq;trsKd;rsKd;ESifh rqvm xkwfvkyfa&mif;csa&;?
yvwf pwpftdwf jzefYjzL;a&mif;csa&;udk,f pm;vS,f? y&dabm*qdkifESifh
tvkyf½Hk? ajrta&mif;t0,fvkyfief;? aq;0g; a&mif;0,fa&;?
a&Tqdkif? a&T0*Fbm ukrÜPDvkyfief;? avvHvdkifpif?
qyfjymjzefYjzL;a&;udk,fpm;vS,f? pm pOfjzefYjzL;a&; udk,fpm;vS,f?
owif; pmudk,fpm;vS,f? *sme,f jzefYjzL;a&;? abmf'gaqmifvkyfief;?
pmayESifh pma&;ud&d,ma&mif;0,fa&;pwJh vkyfief;rsm;pGmudk
vkyfudkifcJh ygw,fwJh/
]]pmayvkyfief;u pmzwf0goem ygvdkYvkyfwmyg/ y&dabm*vkyfief;u
tarh&JUtarGyg/ ukrÜPDvkyfief;u aMu;pifawmifrdkif;rSm
wnfaxmif jzpfwmyg/ vkyfief;wdkif;udk tqifh qifhwuf vSrf;BudK;pm;vkyfudkifcJh&
wmyg}} vdkY olu qdkygw,f/
vkyfief;tm;vHk;rSm&SdwJh vkyfom;ta,muf 50 ausmfudk vpmtjyif
aexdkifpm;aomufp&dwfNidrf; pDpOf ay;wm[m pD;yGm;a&;eJUtwl
vkyfaqmifay;EdkifwJh tv·wpfckygyJwJh/
or®mtmZD0uswJh pD;yGm;a&; vkyfief;rsKd;pHkudk aqmif&GufcJhayr,fh
rdrdjrwfEdk;wJhpmayvkyfief;rSm atmif jrifpGm aqmif&GufvdkwmaMumifh
t"dywdpmayESifh pma&;ud&d,mjzefYcsd a&;vkyfief;udk
tiftm;tjynfheJY BudK;pm; taumiftxnfazmfcJhwm wpfESpfjynfhcJhygNyD/
t"dywdpmayESifh pma&;ud&d,m jzefYcsda&;vkyfief;udk
ydkrdkwdk;wuf atmifjrifatmif BudK;pm;aqmif&GufaeNyD; pmtkyfpHkvifa&;?
pmtkyfwdkufrsm;ESifh qufoG,fNyD; topfxGuffwJh pmtkyfrsm;rjywfwifEdkifa&;?
a'ocH pma&;q&mrsm;&JU pmayrsm;udk xkwfa0oltjzpfaqmif&GufEdkifa&;?
pmay jzefYcsda&;rsm;ESifh vufwGJaqmif&Guf a&;wdkYudk
BudK;pm;oGm;rSmygwJh/
]]xm;aumif;a&mif;pGHwJh pmtkyfawGwifzdkY trsm;BuD;vdkygao;w,f/
pmaywdkufawG? jzefYcsda&;awGeJY quf oG,fNyD; topfrSeforQwifEdkifatmif
BudK;pm;aeygw,f/ a'ocHpma&; q&mawG&JU pmtkyfawGupNyD;
xkwf a0zdkYvnf; &nf&G,fxm;ygw,f/
]]tckavmavmq,frSm tywf pOf? vpOfxGufwJh *sme,f? r*¾Zif;?
0w¬K? umwGef;pmtkyfawG? pma&; q&mBuD;awG&JU *E¦0ifpmtkyfawG?
bmomjyef pmtkyfawG? bmoma&; pmay? yd#uwfpmayawGudk usyfodef;
300 ausmfzdk;0,fNyD; pHkvifatmif BudK;pm;xm;ygw,f/
t"dywdpmayeJY pma&;ud&d,m jzefYcsda&; wpfESpfjynfh
txdrf;trSwf tjzpf Zlvdkifv 4 &ufuae 13 &uf aeYtxd pmtkyfaps;a&mif;yGJawmfudk
urf;em;vrf;? rHk&GmNrdKUrSm usif;yoGm; rSmyg/ pmtkyfawGudk
ig;&mcdkifEIef;u 10 &mcdkifEIef;txd avQmhay;rSmjzpfyg
w,f}} vdkY t"dywdpmayu quf vufaqmif&Gufr,fh tpDtpOfudk
ajymjyygw,f/
rHk&GmNrdKUrSm pmtkyfpmayvkyfief; zGHYNzdK;NyD; vli,fawGpmaumif;ayrGef
awGeJY xdawGUNyD; todynmA[kokw rsm;jym;apzkdY? t"dywdBuD;awGjzpf
vmatmif t"dywdpmaytaeeJY ]a&wpfpuf? ysm;&nfwpfpuf}
tjzpf BudK;yrf;aqmif&GufoGm;r,fvdkY OD;wif0if;jrifhu qdkygw,f/
pD;yGm;a&;vkyfief;awGudk atmifjrifpGm aqmif&GufEdkifwJhpD;yGm;a&;orm;
wpfa,muftjzpfomru bwfpuuf abm tm;upm;orm;? enf;jyq&mwpfa,muftjzpfrSmvnf;
]udk,fydkifajca&TUuGuf} oif½dk; wpfckwDxGif oifMum;NyD;
atmifjrifrI &,lEdkifcJhygw,f/
]]ppfudkif;wdkif; bwfpuufabm vufa&G;pifupm;orm;b0eJY ckepf
ESpf? ppfudkif;wdkif; bwfpuufabm usm;?rtoif;awGrSm enf;jy? tkyf
csKyfol? refae*sm? tzGJUacgif;aqmif pwJh wm0eftrsKd;rsKd;rSm bwfpuuf
abm tm;upm;enf;jyefYyGm;a&; twGuf ckepfESpfcefY ausausyGefyGef
xrf;aqmifcJhygw,f/
1993 rSm pifumyl? xdkif;EdkifiHawG udk rdom;pkeJY avhvma&;c&D;pOf?
1998 rSm rav;&Sm;udk bwfpuuf abm tm&Senf;jyoifwef;? 2000
rSm *syef tm;upm;ESifh ynma&; yl; aygif;aqmif&GufrI aqG;
aEG;yGJawGudk wufa&mufcJh&ovdk &efukefNrdKUrSm tdkvHypfaumfrwD
enf;jyoifwef; vufrSwfudk &,lEdkifcJhygw,f/
]]rEÅav;NrdKUrSmvkyfcJhwJh w½kwfESpf opful;bwfpuwfabmNydKifyGJ?
jyifOD; vGif&mjynfh bwfpuufabmNydKifyGJ awGrSm ckepfwef;?
&Spfwef; t&G,f uav;awG&JU enf;jytjzpf vkyfcJhzl; ygw,f/
tajccHbwfpuufabm upm;enf;oifMum;&mrSm oif½dk; taxmuftuljyKtjzpf
]udk,fydkifajc a&TUuGuf} udk wDwGifoifMum;cJhwm atmifjrifrI&,lEdkifcJhygw,f/
tck tcsdefrSm uRefawmh&JU bwfpuuf abmwynfhav;awGu e,fy,f toD;oD;rSm
atmifjrifae Muwmjrif &ifyDwdjzpf&ygw,f}} vdkY olY&JU
tm; upm;orm;b0udk ajymygw,f/
pD;yGm;a&;vkyfief;rsKd;pHkudk atmif jrifatmifaqmif&Guf&wJh
&nf&G,f csufawGrSm rdom;pkudk udk,fwdkif MuHKawGUjzwfoef;cJh&wJh
ywf0ef;usif? vlaerItqifhtwef;? ynma&;e,f y,fpwJhtajctae? tqifhtwef;
awGxuf ydkrdkaumif;rGefatmif xm;EdkifNyD; cdkifrmwJhpD;yGm;a&;
vkyfief;awGudk om;orD; ckepfa,mufudk tajccs ay;EdkifNyD;? rdrdvkyfaqmifvdkwJh
vlrIa&;? bmoma&;vkyfief;udk vkyfudkifEdkifzdkYygwJh/
]]om;orD;awGudk olwdkYrsKd;qufrSm wdk;wufaezdkY ynmtarGudk t"du
ay;ygw,f/ rdom;pk&JU &if;ESD;jr§KyfESHrI rSm ynma&;&if;ESD;jr§KyfESHrIu
rygvdkY rjzpfygbl;/ om;orD;awGtm;vHk;uvnf; ynma&;rSm xl;cRefMuygw,f/
]]uRefawmh&JUrdom;pkudk vlrIa&;? pD;yGm;a&;? ynma&;awGrSm
ydkrdkwdk;wufatmif? vlrIa&;? bmoma&;eJY trsKd;bmomomoemudk
cspfwwf atmif vrf;ñTefaqmif&GufoGm;rSmyg/ 'g[m rdbae&m,lolu
rdb wm0efausyGef&r,f? q&mae&m,l olu q&mwm0efausyGef&r,f?
b,folrqdk rdrdwm0efudk ausyGef &r,f/ b,fol0wå&m;ysufysuf
udk,frysuf&bl;qdkwJh cH,lcsufeJY aexdkifvdkYyg}} vdkY qdkygw,f/
pD;yGm;a&;vkyfief;awGudk atmifjrifpGmOD;aqmifaewJh pD;yGm;a&;orm;wpfa,mufjzpfayr,fh
OD;wif 0if;jrifh&JU atmifjrifrIawG[m olY&JU vlrIa&;?
bmoma&; vkyfief;aqmif&GufcsufawGaMumifh ydkrdkjynfhpHkvm&
ygw,fwJh/
te,fe,ft&yf&yfu pmMunfhwdkufawGrSm pmtkyfa& 20ç000
ausmf? pmMunfhwdkufrSm toHk;jyKzkdY y&dabm* ypönf;awGeJY
½kyfjrifoHMum; puf? pmoifausmif;aqmif aqmuf vkyfa&;awGrSm
yg0ifv·'gef;cJhovdk aiGaMu; rjynfhpHkwJh ausmif;om;awG
udkvnf; ausmif;NyD;onftxd ynm oifp&dwf axmufyHhay;cJhygw,f/rHk&GmNrdKU
NrdKUawmfcef;r? rHk&Gm wuúodkvfeJY txufwef;ausmif;awGrSm
aq;vdyfraomufa&; a[majymyGJawGudk wm0ef,laqmif&Guf ay;cJhygw,fwJh/
bmoma&; vkyfief;awGtjzpf rHk&GmNrdKU qkawmif;jynfhbk&m;BuD;rSm
a*gyutzGJU0iftjzpf aqmif&Gufwm 16 ESpfwdkif&SdaeNyDjzpfNyD;
&Sifom raPbd0Hopmar;yGJrsm;udk atmif jrifpGmusif;yEdkifatmif
OD;pD;aqmif&Guf cJhwm ig;ESpf&SdygNyD/ vkyftm; tv·omru
qkawmif;jynfhbk&m;BuD;rSm a&Tom;ajcmufusyfom;? aiGusyf
12 odef;? apmif;wef;wpfck? jycef; wpfcef;wdkYudk v·'gef;cJhygw,f/
'ghjyif aAm"dwpfaxmifteD; awmifay:&Gmaygif; udk;&GmrS
&Sif 108 yg;? yÍöif; 16 yg;udk om;eJYtwl &SifjyK
tv·BuD;oHk;&ufay;cJhygw,f/ aiG aMu;vdktyfwJh ae&mawGrSm
aiGusyf wpfodef;pDv·cJhwm 15 Budrf xuf renf;&SdcJhNyD;
OykofaeYwdkif;rSm tv· wpfckckudk rjywfatmifv·jzpfygw,fwJh/
]]aAm"dwpfaxmif q&mawmfBuD; [m uRefawmfwdkYrdom;pk&JU
udk;uG,f tm;xm;&myg/ q&mawmfBuD; ysHvGef awmfrlcgeD; aq;ukorIcH,lcsdef
txd tem;rSm teD;uyfjyKpkcJhygw,f/ q&mawmfBuD;&JU arwåm"mwfaMumifh
tckcsdefrSm at;csrf;pGmae&ygw,f/ aAm"dwpfaxmif ausmif;teD;
pmoifausmif;? pmMunfhwdkuf? qnf awGeJY rwf&yf ½kyfyGm;awmfBuD;
wnfaqmuf&mrSm ESrf;wpfvHk;? qD wpfpuftjzpf yg0ifv·'gef;cJhygw,f}}
vdkY olu qdkygw,f/
pmayjrwfEdk;pdwfeJY pmayvkyfief; udk wdk;wufatmifvkyfudkif&if;
vlrIa&;? bmoma&;? v·'gef;a&;awGrSm rvpf[if;&atmif
BudK;yrf;aqmif &GufaewJhtjyif rdrd0goemygwJh pmayawGudk zwf½IrSwfom;vdkuf
emNyD; vdkufemusifhoHk;oifhwmawGudk usifhoHk;aqmif&Gufygw,fwJh/
]pmtkyfqdkwm 0ifcGifhajzp&mrvdk wJhwuúodkvfyg } qdkwJh
pmwef;av;eJY q&mawmf OD;aum0d' (0pDydwfq&m awmf) NidrfNidrfNidrf
"r®&opmpkrsm; pmtkyfrS ]ordkif; } qdkwJh pmpkav;udk
vwfwavm oabmusaeygw,f vdkY OD;wif0if;jrifhu qdkygw,f/
]]rif;aumif;wmvkyfwdkif;? rif;ordkif; aumif;vdrfhr,frxifeJU?
tvkyfwdkif; rSm vQmpGef;ESpfzufjzpfwwfw,f? rif;aumif;wJhbufpGef;udk
a&G;&if? qdk;wJhbufuvlawGu rif;udk rvGJraoG ykwfcwf½IwfcsrSmyJ?
rif;rSef wmvkyf&if rSm;wJhvlawGu rif;udk wdkufcdkufMuvdrfhr,f?
rif;BudK;pm; tvkyfvkyfae&if rvkyf? r½Iyf? rjyKwf orm;awGu
rif;udkjiLplMurSmyJ/ rif; vufaMumwif;wif; vkyfaecsdefrSm vufaMumrwif;wJholawGu
rif;udk ykwfcwfMurSmyJ? BudK;pm;omvkyfyg? pdwf"mwfrusygeJY?
wpfckawmh&Sd w,f/ aumif;wmvkyfwdkif; aumif; vdrfhr,fvdkYawmh
arQmfvifhraeeJY? rif;b,ftpGef;u &yf&r,fqdkwm t"du
r[kwfbl;? t"duuswmu udk,fh&yfwnfrItpGef;u [efcsuf rjywfapbJ?
wpfzufpGef;uvludk rdwfzGJUwwfzdkYyJ}} qdkwJh ordkif;pmpk av;udk
vli,fawGxH vufqifhurf; ay;ygw,fwJh/